Witamy na prywatnej stronie gminy Żarnów

Jesteś 215032 gościem strony.     Pozostałe Statystyki >>>
STRONA GŁÓWNA    INFORMACJE    : HISTORIA :    PRZYRODA I GEOGRAFIA    NICOLAUS    GALERIA    FORUM    LINKI    KONTAKT    ANKIETY    WSPARCIE
Forum zawiera 597 wpisów, zaś ostatni to:

flo131: Basiu rozpoznałaś Myślibórz?

Forum Internetowe >>>
Czy wiecie, że...

Najstarsze wzmianki o żarnowskim szkolnictwie organizowanym przez duchownych pochodzą z XV wieku...
Wybrane zdjęcie z galerii:



Odwiedź galerię >>>
Prześlij sugestie, pomysły,
uwagi, wykryte błędy,
informacje:


Twój adres email:

Treść wiadomości:


Poleć stronę znajomemu:

Twój adres email:

Email znajomego:


Historia Żarnowa i okolic w datach

4,5 tys. lat p.n.e. - Pierwsze znikome ślady pobytu człowieka w okolicach rzeki Czarnej koło Żarnowa.

Ziemie Żarnowa nie były chętnie zasiedlane przez naszych praprzodków, bowiem były one mało urodzajne. Ziemia pokryta jednak dużą ilością lasów nadawała się do rozmaitych polowań i zbierania runa leśnego. Nie osiedlali się na niej stali osadnicy. Znaleziony jednak przez archeologów fragment krzemienia, który został obrobiony ludzką ręką świadczy o tym, że przechodziły tędy grupy łowców. Nie zatrzymywały się one jednak na dłużej, dlatego nie pozostawiły prawie żadnych śladów. Dopiero w późniejszej epoce brązu (1800-700 r. p.n.e.) natrafiamy na ślady stałego osadnictwa. Są to między innymi gliniane naczynia znalezione w okolicach rzeki Czarnej i Pilicy oraz cmentarzyska w Myśliborzu i Ruszenicach. Również technika uprawy roli uległa poprawie, co było znaczącym czynnikiem stałego osadnictwa. Ciekawe, że z późniejszych wieków, tzn. z pierwszego tysiąca lat p.n.e., kiedy kończy się epoka brązu a zaczyna epoka żelaza, praktycznie nie znane są na tym obszarze żadne stanowiska archeologiczne. Znamy jednak materiały zabytkowe pochodzące z tamtego okresu. Ówcześni mieszkańcy zajmowali się głównie uprawą roli i hodowlą bydła. Uprawiano: mak, rośliny strączkowe, zboże, len. Tereny pod uprawę uzyskiwano poprzez karczowanie lasów. Obecnie na obszarze gminy Żarnów i terenach przyległych, znanych jest około 100 stanowisk i śladów osadniczych ze środkowej i późnej epoki kamienia, a także epoki brązu, żelaza, wczesnego i późnego średniowiecza.

1065r. - pierwsza pisemna wzmianka o Żarnowie.

Za panowania pierwszych Piastów, Żarnów leżał na głównym szlaku handlowym, wiodącym z Wielkopolski na Ruś, którym prawdopodobnie wielokrotnie przechodził Bolesław Chrobry na wyprawy kijowskie. Ten szlak, jeden z najważniejszych w ówczesnej Polsce, stale służył również kupcom, nieustannie przemieszczającym się z zachodu na wschód Europy i odwrotnie. Pierwsze wzmianki w źródłach pisanych o Żarnowie pochodzą 1065 r. Wtedy też Bolesław II Śmiały przeznacza benedyktynom w Mogilnie "z zamku swego Sarnov półtrzeciej grzywny rocznego dochodu". Można przypuszczać, iż owe dochody zapewniało położenie grodu na powszechnie znanym, handlowym szlaku. Sprzyjało temu zapewne prowadzenie targowiska i istnienie licznych siedlisk ludzkich, rozrzuconych w lasach pomiędzy Pilicą, Czarną, Drzewiczką i Wąglanką.

1096r. - kolejne relacje o grodzie.

W Żarnowie wówczas przebywali synowie panującego Władysława Hermana: Bolesław Krzywousty i Zbigniew. Po pewnym czasie udali się on do Wrocławia na spotkanie z palatynem Sieciechem. W "Kronice książąt polskich" widnieje zapis: "convenerunt cum patre in loco qui dictor Sarnove", co potwierdza położenie Żarnowa na jednym z najważniejszych traktów w kraju, jak również i to, że bywali tutaj wielcy książęta i możnowładcy.

1136 r.- Żarnów zostaje wymieniony w bulli papieża Innocentego II, jako gród dający arcybiskupstwu gnieźnieńskiemu, znaczne dziesięciny.

Dziesięciny w średniowieczu były to podatki, które kościół pobierał od swych wiernych. Najwidoczniej gród musiał bardzo szczodrze obdarowywać arcybiskupstwo znajdujące się w Gnieźnie, jeżeli jego nazwa znalazła się w bulli samego papieża. Podatki składano wówczas ze zboża, miodu, skór, opłat targowych i celnych.

1138 r - po śmierci Bolesława Krzywoustego kasztelania żarnowska zostaje włączona do dzielnicy senioralnej Władysława II, zwanego później Wygnańcem.

Jednak w późniejszym czasie Żarnów stanowił część tzw. "oprawy wdowiej" księżnej Salomei - wdowy po Krzywoustym (do roku 1144).

1166 r. - kasztelania weszła w posiadanie księcia Mieszka III Starego, władcy Wielkopolski.

Potwierdza to fakt wcześniejszej przynależności okręgu do tej dzielnicy, choć dziś - po ponad 800 latach - wydaje się to nieprawdopodobne, z powodu znacznych odległości od Poznania i Gniezna. Należy przypuszczać, że Mieszko Stary władał Żarnowem do swego zgonu w 1202 roku.

1191 r. - pojawia się pierwsza wzmianka o Kościele w Żarnowie.

W liczbie dziesięcin nadanych kolegiacie sandomierskiej przez biskupa Piotra jest "capella de Żarnow, cum suis redditibus, et omnes decimae castri ejusdem". Oprócz kościoła (capella), wymieniono wówczas również targ, karczmę, kasztelanię i ludzi książęcych (forum, taberna, castellania et homines ducales). Wspomniany rok początkuje zatem wielowiekową przynależność Żarnowa do dzielnicy sandomierskiej. Ówczesną jednonawową świątynię zbudowano w stylu romańskim (obowiązującym wówczas w architekturze), z regularnie obrobionych bloków miejscowego piaskowca. Kościół włączono do systemu obronnego żarnowskiego grodu.

1232 r. - roku we wsi Miedzna, książę sandomierski Bolesław I (1208-48), syn słynnego Konrada Mazowieckiego, wydał znaczący przywilej dla grodu żarnowskiego.

Czytamy w nim: (...) colloquium in Meduna ante Sarnov". Do tej samej miejscowości, leżącej w pobliżu Żarnowa, ten sam książę Bolesław (od imienia ojca, zwany również Konradowiczem), zwołał zjazd możnowładców. Inny słynny książę Bolesław Wstydliwy (1226-79), w 1276 roku uwolnił miasto Żarnów od wszelkich opłat i danin. Jednocześnie potwierdził przynależność grodu do kolegiaty sandomierskiej i zwolnił mieszkańców Żarnowa i Sielca od dotychczasowego obowiązku dostarczania podwód konnych.

Marzec 1241 r. - pierwszy najazd Tatarów.

Przybyli oni od strony Radomia przez Skrzyńsko. Omijając większe grody, pustoszyli i palili wsie oraz nieobronne osady. Zdobyli jednak, leżące nad Pilicą, warowne opactwo Cystersów w Sulejowie i po ogołoceniu klasztoru z wszelkiego dobytku, wymordowali 50 mnichów.

Styczeń 1260 r. - drugi najazd Tatarów.

Dotarli oni wówczas do okolic Żarnowa i Opoczna, skąd z łupami i jeńcami przedarli się w okolice Kielc i Chęcin.

1287-88 r. - trzeci, ostatni najazd Tatarów.

Tatarzy po raz kolejny wtargnęły na ziemie w okolicach Żarnowa. Wówczas niemal cały kraj został splądrowany i zapełnił się pożarami. Zapanowała powszechna trwoga, rozpacz i niepewność jutra, a głód i skrajna nędza stały się zjawiskiem nagminnym. Zwłaszcza, że Tatarzy wielokrotnie powracali na plądrowane przez siebie terytoria. Polska została doszczętnie zniszczona i spustoszona, tak że dla jej ponownego zaludnienia konieczne było sprowadzenie kolonistów z zagranicy.

1308 r. - Władysław Łokietek uwolnił wsie należące do sulejowskiego klasztoru Cystersów od cła targowego (Żarnów, Piotrków).

Świadczy to o istnieniu komory celnej w Żarnowie, które wówczas sytuowano na najbardziej sytuowanych szlakach handlowych. W tamtym okresie, cła nazywane również mytem, pobierano zarówno od poszczególnych towarów, jak i od ilości wozów i koni. Właścicielami komór celnych byli ówcześni książęta.

3-7 czerwca 1319 r. - odbył się w Żarnowie ogólnopolski wiec możnowładców, przygotowujący koronację Władysława Łokietka.

Na ów wiec przybyło bardzo dużo znanych i szanowanych osób w ówczasnej Polsce. Uczestniczyli w nim m.in. arcybiskup, dziekan i archidiakon gnieźnieńscy, kanclerz arcybiskupi, wojewoda, kasztelan, podstoli i podsędek sandomierscy, opaci: sulejowski, jedrzejowski, wąchocki, mogileński i brzeski, prepozyt zwierzyniecki, kanclerz książęcy krakowski, starosta wielkopolski, sędzia poznański, opat łękiński, archidiakon kaliski, kanonik rudzki, kasztelan sieradzki, opat witowski, książęta dobrzyńscy i biskup płocki.

1333-70 r. - lata, w których przypuszczalnie doszło do lokacji Żarnowa (panowanie Kazimierza Wielkiego).

Na prawie średzkim (nazwa pochodzi od prawa miejskiego Środy Śląskiej) lokowano miasta, osady i wsie na Śląsku, w Wielkopolsce, na Mazowszu i w Małopolsce. Było ich 509. Prawo średzkie było wczesną, konserwatywną odmianą prawa magdeburskiego, według którego władzę w mieście sprawował dziedziczny wójt wespół z ławnikami, a miasto miało ograniczoną autonomię prawną. Niestety, nadanie praw miejskich Żarnowowi, zbiegło się z faktem utraty znaczenia kasztelanii żarnowskiej. Przyczyniło się do tego rozpowszechnienie immunitetów (całkowitego lub częściowego zwolnienia ludności od powinności na rzecz księcia) lub rozdawnictwo dóbr, objętych przez autonomię kasztelańską. W miejsce kasztelani powstał powiat, jednak nie został on ulokowany w Żarnowie tylko w Opocznie. Mimo tych znaczących zmian administracyjnych, Żarnów nadal pozostawał miastem, będącym własnością kantorii sandomierskiej.

1414 (według ks. Jana Wiśniewskiego) lub 1415 roku (według "Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego...") - Żarnów otrzymuje z rąk króla Władysława II Jagiełły miejskie prawo magdeburskie.

Natomiast w 1417 roku tenże monarcha potwierdza wszystkie przywileje miejskie, nadane dla Żarnowa w przeszłości przez książęta i królów, zasiadających na tronie krakowskim.

1459 r. - przyznanie przez Kazimierz Jagiellończyka (1427-1492) prawa do organizowania jarmarku w dzień Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny (15 sierpnia).

W 1474 roku wydał przywilej na kolejny jarmark. W 1485 roku, na wniosek kantora, zatwierdził statut nowo powołanego. Wszyscy zajmujący się tym niezwykle dochodowym w owych czasach zajęciem, mieli sprowadzać "sól krakowską, bałwanistą i takową rozrąbywać dla sprzedaży w mieście i po wsiach okolicznych.

1521 r. - zatwierdzenie statut cechu tkaczy trudniących się wyrobem sukna, od miejsca produkcji zwanego żarnowskim przez króla Zygmunta I Starego (1467-1548),

Zaś w 1538 roku nadał handlującym mieszczanom żarnowskim, zwolnienia celne w całym Królestwie Polskim. Jednocześnie zrównał Żarnów w prawach z Szydłowcem, Chęcinami, Opocznem i Przedborzem. Ów przywilej, zwalniający od opłat celnych, świadczy niewątpliwie o tym, iż żarnowianie istotnie handlowali na rynkach całego ówczesnego Państwa Polskiego.16 września 1655 r. - Bitwa pod Żarnowem. Klęska wojsk koronnych króla Jana II Kazimierza w walnej bitwie ze Szwedami.Latem 1655 roku, na Rzeczypospolitą osłabioną wojnami w pierwszej połowie XVII wieku, napadli Szwedzi. Niemal bez walki skapitulowała część pospolitego ruszenia, lecz opór podjęły regularne wojska koronne. Szwedzi okazali się niesamowicie okrutni wobec żołnierzy polskich i bezbronnej ludności cywilnej. Na trasie przemarszu wroga i w miejscach walk, nie było zniszczonego miasta i wsi. Wojska szwedzkie po opanowaniu Warszawy, szybko przesuwały się na południe. Kilka bitew i potyczek stoczono w Opoczyńskiem. 9 września 1655 roku, zaskoczył ich pod Inowłodzem hetman koronny Stefan Czarniecki (1599-1665). Zaatakował tylną straż szwedzką, złożoną z 500 rajtarów, pod dowództwem Jerzego Forgella. Szwedzi zostali rozbici i stracili około 200 żołnierzy. Miasto uległo jednak znacznemu zniszczeniu. Podobny los spotkał inne opoczyńkie miasteczka - Drzewicę i Odrzywół, gdzie Szwedzi nie napotkali oporu. Zniszczenia okazały się tak wielkie, że po wojnie w Drzewicy ocalały 21, a w Odrzywole - 22 domy. 12 września 1655 roku w Opocznie, doszło do bitwy z broniącą miasta załogą. Pomoc ze strony armii królewskiej nie nadeszła, toteż straty jakie poniósł wróg były niewielkie. Obrońców Opoczna, wojska szwedzkie pod dowództwem słynnego z okrucieństwa Wittenberga "wycięły w pień", a miasto poważnie zniszczono. Pozostało w nim zaledwie 20 domów. Kazimierzowski zamek został poważnie uszkodzony, a kościół parafialny splądrowany. Wieczorem 15 września 1655 roku, dotarł do Żarnowa ówcześnie panujący król Polski - Jan II Kazimierz (1609-72), ostatni ze szwedzkiej dynastii Wazów, rządzący Rzeczypospolitą w latach 1648-68. Wraz z nim do Żarnowa przybyła polska armia, licząca 12000 żołnierzy. Wkrótce otrzymano wiadomość, że król szwedzki Karol X Gustaw (1622-60), znajduje się w Opocznie. Nazajutrz 16 września 1655 roku, doszło do walnej bitwy, w której zdecydowane zwycięstwo odnieśli Szwedzi. Polska jazda zaciężna i pospolite ruszenie - zostały rozproszone. Wielu żołnierzy polskich zginęło, a liczni dostali się do niewoli. Straty sięgały 1000 ludzi. Ulewne deszcze i zapadająca noc, uratowały wojska Jana Kazimierza od druzgocącej klęski.1669 r. - król Michał Korybut Wiśniowiecki (1640-1673), na na wniosek mieszkańców Żarnowa "przez wzgląd na spustoszone i przez klęski czasowe w gruzy obrócone miasto, przyczynia jarmarki: na Oczyszczenie P. M. i św. Mikołaj".Jednocześnie zatwierdza ustanowioną przez mieszczan w 1664 roku propinację - wyłączne prawo żarnowian do produkcji i sprzedaży trunków, w obrębie granic miasta. Nadane przywileje miały na celu próby poprawy trudnej sytuacji ekonomicznej nielicznych mieszkańców Żarnowa.

1733-1763 r. - król Polski August III (1696-1763) nadał miastu przywileje targowe i uporządkował organizację handlu w Żarnowie.

Wyszczególniono w nich m.in. "siedm jarmarków: w pierwszą niedzielę po 3-ch Królach, na św. Kazimierz, na Kwietną niedzielę, na św. Wojciech, w szóstym tygodniu po Wielkanocy, w czwartym tygodniu po Zielonych świątkach, w siedemnastym tygodniu po Zielonych świątkach".

1767 r. - potwierdzenie przez Stanisław August Poniatowski (1732-98), przywilejów i praw nadanych miastu, przez wszystkich swoich poprzedników.

1728 r. - wzniesienie ratusza w Żarnowie przez Stanisława Miaskowskiego

W ratuszu tym zapewne w 1740 roku rezydowali - jak wskazują źródła historyczne - burmistrz miasta Matyasz Czapnik i wójt Michał Bogucki. Spośród innych "panów mieszczanów" duże znaczenie w mieście posiadali Wojciech Pantosz, Antoni Szwedkowicz i Marcin Piekielnik - kowal.

12 lipca 1787 roku - Wydanie przez Stanisław Małachowski (1736-1809) rozporządzenia.

"(...) gdy miasta nie tylko iż są wygodą i zaludnieniem przez obywatelów kraju, ale nawet stają się ozdobą i użytkiem jego przez dostarczania tych rzeczy, którym wsie wydołać nie mogą, rozkrzewieniem nawet rękodzieł utrzymują związek z wsiami, którzy w braku potrzeb udzielając zysków ziemi miastom, od nich nawzajem biorą te rzeczy, których u siebie nie znajdują, a tak istotnie okazują: iż jedno bez drugiego trwale staćby nie mogło; zagęszczenie więc miasteczek staje się tym samym potrzebnym i koniecznym krajowi".

1817, 1831-32, 1837, 1848-55, 1873 i 1892-94- epidemie cholery.

Za każdym razem uśmiercały setki i tysiące istnień ludzkich. Spośród wszystkich, najbardziej upamiętniła się w tradycji miejscowego ludu, epidemia z 1894 roku. Ginęli od niej głównie chłopi, ale też szlachta, mieszczanie, księża i ...okupanci carscy. Z tych tragicznych lat, pozostało w terenie wiele przydrożnych krzyży, kapliczek i zarosłych cmentarzy. Po epidemii cholery, nawiedzającej wielokrotnie region, pozostały cmentarze, kapliczki i liczne drewniane krzyże. W Żarnowie cmentarz choleryczny założono na północnych przedmieściach osady, w miejscu, gdzie jeszcze na początku XIX wieku stał modrzewiowy kościół św. Otolii (przy obecnej ulicy Opoczyńskiej), a przy nim rozciągał się nieużytkowany już wówczas cmentarz grzebalny. Decyzją władz administracyjnych gminy, zdecydowano się tam chować zmarłych choleryków. Z tych czasów zachowały się dwa kamienne pomniki mieszczan oraz tablice nagrobne carskich urzędników, napisane w języku rosyjskim.

29 czerwca 1893 roku - wybuch wielkiego pożaru

Niszczy on praktycznie całe miasto i kościół. Osada, w której pozostało zaledwie kilka domów, utraciła nawet swe odwieczne funkcje administracyjne. Nowym centrum administracyjnym gminy stały się Topolice, choć siedziba gminy nadal mieściła się w Żarnowie, przy ulicy Pisarskiej (obecnej Strażackiej). Od 1893 powszechnym stało się określenie: Urząd Gminy w Topolicach z siedzibą w Żarnowie. Nawiasem mówiąc, było to świadectwem świadomej polityki carskich władz guberni radomskiej, zmierzających do degradacji Żarnowa - ośrodka, gdzie wiecznie żywe były tradycje walk narodowo-wyzwoleńczych w regionie. Gmina Topolice z siedzibą w Żarnowie, nieprzerwanie funkcjonowała aż do roku 1954. W 1911 roku, we wschodniej części osady, przy dzisiejszej ulicy 17-stycznia, wybudowano nową siedzibę gminy, użytkowaną aż do 1996 roku.

1911 r. - reaktywowano w Żarnowie Straż Ogniową.

Wchodzącą w skład funkcjonującego w zaborze rosyjskim Związku Floriańskiego (o imienia św. Floriana - patrona strażaków), mającego swą główną siedzibę w Warszawie. W dniu założenia jednostka licząca 21 osób, dysponowała dobrej jakości sprzętem przeciwpożarowym, przewożonym specjalnym konnym zaprzęgiem. Po zjednoczeniu się związków strażackich ze wszystkich trzech zaborów: warszawskiego Związku Floriańskiego, poznańskiego Wielkopolskiego Związku Straży Pożarnych i lwowskiego Krajowego Związku Straży Pożarnych Galicji i Lodomerii, które nastąpiło w 1921 roku, powstał Główny Związek Straży Pożarnej Rzeczypospolitej Polskiej.

Jesień 1914 r. - linia frontu w czasie pierwszej wojny światowej.

W czasie I wojny światowej, przez terytorium Ziemi Opoczyńskiej przebiegała linia frontu. Biegła ona wzdłuż Pilicy, od Nowego Miasta nad Pilicą do Inowłodza, a następnie w kierunku południowo-zachodnim przez Kamień, Bratków, Wójcin, Ruszenice, Klew i Diablą Górę. Pozycje północno-zachodnie zajmowały wojska niemieckie i austriackie, południowo-wschodnie - wojska rosyjskie. Żarnów stał się osadą przyfrontową, w której znów kwaterowało wielu Rosjan. Podupadło znacznie ożywiające się rzemiosło i handel. Wiele rodzin opuściło swe domostwa, w obawie przed prześladowaniami czy chociażby wcieleniem mężczyzn do carskiej armii. Znów znacznie zmalała liczba ludności. Gdy w maju 1915 roku ostatnie oddziały rosyjskie opuściły Żarnów, na ich miejsce przybyły wojska austriackie, które swoje rządy rozpoczęły od rekwizycji i kontrybucji. Po przeszło półrocznym stacjonowaniu dużej ilości wojska w Opoczyńskiem, pozostały tutaj - jak często w przeszłości bywało - zniszczone i spalone wsie, zrujnowane drogi oraz liczne groby na cmentarzach (np. Skórkowice, Wójcin) i mogiły żołnierskie w lasach. Po licznych zasiekach i wielokilometrowych liniach okopów, do naszych czasów, do naszych czasów zachowały się jeszcze wyraźne ślady, zwłaszcza w leśnych ostępach (np. na Diablej Górze).

Październiku 1942 roku - wywiezienie przez Niemców wszystkich Żydów z Żarnowa.

Żydów wywieziono do opoczyńskiego getta, a następnie zgładzono w obozach koncentracyjnych. Wzmożony ruch partyzancki na okolicznych ziemiach był odpowiedzią mieszkańców na krwawy terror, prowadzony przez hitlerowców w Żarnowie i okolicach. Idee Związku Walki Zbrojnej, Armii Krajowej i Narodowych Sił Zbrojnych, znalazły tu podatny grunt u nieludzko ciemiężonych ludzi.

Partyzantka:

Legendą chwały i nieprawdopodobnego męstwa, okrył się - działający na Ziemi Opoczyńskiej i Piotrkowskiej - 25 pułk piechoty Armii Krajowej. Jego działalność, wielokrotnie opisywana i spopularyzowana, m.in. poprzez liczne uroczystości patriotyczne organizowane w latach dziewięćdziesiątych przez Towarzystwo Przyjaciół Żarnowa, była nierozerwalnie związana z Żarnowem, którego okolice zyskały nawet miano "partyzanckiego królestwa". Problematyka związana z ruchem partyzanckim w okolicach Żarnowa i przebiegiem II wojny światowej, była niejednokrotnie opisywana w periodyku "Zwiad" wydawanym przez Komendę Hufca im. 25 pułku piechoty AK w Żarnowie i Towarzystwo Przyjaciół Żarnowa oraz w wielu książkach, zwłaszcza Eugeniusza Wawrzyniaka ps. "Puszczyk" - partyzanta 25 pp AK i czynnego uczestnika tamtych wydarzeń.

17 stycznia 1945 roku - na tereny żarnowskiej gminy wkroczyły wojska I Frontu Ukraińskiego Armii Czerwonej.

Natychmiast po oswobodzeniu została zorganizowana władza samorządowa na tutejszym terenie. Po pewnym czasie rozparcelowano wszystkie okoliczne majątki i znacjonalizowano istniejące zakłady prywatne. Wracających do domów żołnierzy Armii Krajowej, spotkały jednak straszne rozczarowania. Represje UB i NKWD nie pozwalały im wrócić do normalnego życia. Wielu z nich zostało niesłusznie skazanych na długoletnie więzienia przez stalinowskie i bierutowskie sądy, ferujące wyroki bez możliwości obrony. Zapanowało wówczas kłamstwo i fałsz, zniewolenie ducha, hipokryzja i obłuda komunizmu. Dla niektórych anonimowych i nieznanych szerszemu ogółowi bohaterów, wojna trwała zatem nie sześć, ale kilkanaście lat, pozostawiając w psychikach umęczonych totalitarnym systemem ludzi - trwały i niezatarty ślad. Nie zatarły tych przeżyć - ani ułaskawienie w 1956 roku, ani późniejsza rehabilitacja. O skali represji niech świadczy fakt określania Żarnowa mianem "gniazda reakcji" czy "gniazda AK-owców i narodowców" przez powojenne władze społeczno-polityczne kraju.

1945 r. - rok wielkich zmian.

Przyniósł on liczne zmiany społeczno-ekonomiczne na wsi. Najistotniejszymi z nich były: reforma rolna i nacjonalizacja przemysłu. Zasadnicze wytyczne dla przeprowadzenia zmian w stosunkach agrarnych, nakreślone zostały w Manifeście Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (pierwszy polski rząd ludowy, powołany 21 lipca 1944 roku w Chełmie Lubelskim, działający pod zwierzchnictwem Krajowej Rady Narodowej). Przeprowadzenie reformy rolnej uzasadniano m.in. potrzebą "odwiecznego pędu chłopstwa pracującego do ziemi". Podstawowym zaś celem reformy była przebudowa ustroju rolnego i likwidacja własności obszarniczej, którą określano jako "relikt feudalizmu". Ponadto reforma zakładała uwłaszczenie oraz tzw. upełnorolnienie chłopstwa małorolnego i robotników rolnych. Dekret PKWN postanawiał, że reformie rolnej podlegają majątki o obszarze powyżej 100 ha powierzchni, bądź 50 ha użytków rolnych. Obszar gospodarstw nowopowstałych, jak i dotychczas istniejących (przeważnie karłowatych), uzupełnionych nowym nadziałem ziemi, nie mógł przekraczać 5 ha gruntu średniej jakości, a w przypadku gospodarstw ogrodniczo-warzywnych - 2 ha. Wysokość cen ziemi określono dla nabywców z reformy rolnej na bardzo niskim poziomie, ustalając dogodne warunki spłat. Cena ziemi sięgała wysokości przeciętnego rocznego urodzaju z danego obszaru, a więc 15 cetnarów metrycznych żyta za 1 ha ziemi III klasy. Nabywający ziemię wpłacali przy obejmowaniu gospodarstwa 10% ceny kupna (wpłata ta mogła zostać odroczona na okres 3 lat), resztę zaś należności w ratach rozłożonych na 10-20 lat. Dekret przewidywał również podział wśród chłopów przedmiotów, sprzętów, maszyn rolniczych i inwentarza żywego z rozparcelowanych majątków. Postanowienia dotyczące reformy rolnej nie przewidywały żadnego odszkodowania dla wywłaszczonych ziemian. Mogli oni natomiast otrzymać samodzielne gospodarstwa, poza obrębem wywłaszczonego majątku, w rozmiarach przewidzianych dekretem, tj. do 5 ha. Mogli również skorzystać z tzw. zaopatrzenia miesięcznego w wysokości średniego uposażenia urzędnika państwowego.

1965 r. - Żarnów obchodził 900-lecie swego istnienia.

W związku z tym przy głównych traktach komunikacyjnych na krańcach osady wmurowane zostały tablice pamiątkowe i zorganizowano szereg imprez artystycznych.

Powstawanie kościołów w gminie Żarnów:

W latach sześćdziesiątych wzniesiono kościół w Machorach, w osiemdziesiątych m.in. kościoły w Chełstach, Zdyszewicach i pobliskich Żelazowicach, a w dziewięćdziesiątych - kaplicę z dzwonnicą w Żarnowie. Od 1986 roku proboszczem żarnowskiej parafii jest ks. Jan Kruk, kanonik honorowy Kapituły Radomskiej.

1990-1993 r. - Budowa gazociągu.

Gazociąg powstał przy znacznym udziale mieszkańców. Wybudowano sieć długości 11 km i stację redukcyjną; z gazu korzysta około 150 odbiorców z miejscowości Żarnów, Topolice, Trojanowice.

1990 r. - powstało Towarzystwo Przyjaciół Żarnowa.

Powstało z inicjatywy miejscowych działaczy społecznych. Jest to stowarzyszenie mieszkańców Żarnowa oraz przyjaciół i sympatyków Ziemi Żarnowskiej, zamieszkałych w różnych regionach kraju oraz za granicą, zainteresowanych rozwojem Żarnowa, upowszechnianiem wiedzy o nim, integrowaniem mieszkańców, popularyzacją wszelkich osiągnięć, a przede wszystkim budzeniem zamiłowania do swej ziemi, regionu, domu rodzinnego.

8 stycznia 1997 roku - powstaje jedny w Polsce samodzielny Oddział PPTK.

Żarnowski Oddział PTTK poprzez swoje różnorodne działania, daje społeczeństwu gminy, a szczególnie młodzieży, wiele możliwości atrakcyjnego spędzenia wolnego czasu (np. wycieczki, rajdy, imprezy artystyczne, różne spotkania).

Tekst przygotowała ze źródeł Aleksandra Rybińska. Wiekie dzięki!

31.10.2014: Mam niesamowitą przyjemność zaprezentować dziś Nicolaus'a Nr.20

13.05.2014: Strona wciąż żyje o czym świadczy najnowsza aktualizacja, a w niej Nicolaus Nr. 19

Archiwum >>>
Najpiękniejsze zabytki Żarnowa
Który z zabytków Żarnowa jest najpiękniejszy, jest najlepszym symbolem miasteczka?
Kościół Św.Mikołaja
Góra Mierzińska
Anioł Pokoju
Grób Prawdzica Rudzkiego
Pomniki Partyzantów
Grób Partyzantów
Kapliczka (pl.900-lecia)
Inne


Zobacz wyniki
Subskrypcja

Otrzymuj informacje o aktualnościach portalu Zarnow.prv.pl. Spróbuj! W każdej chwili możesz zrezygnować. Wpisz poniżej swój email i zatwierdź


  

Najlepiej widać w
1024x768
Wspieramy przeglądarkę



Katalog Ciekawych Stron
Kontakt z autorem skryptów PHP i administratorem strony: piatkowski.michal@wp.pl